NGUYỄN QUỐC THỐNG
"PHÙ THỦY" VỀ ÁNH SÁNG


Dân trong làng kiến trúc thường gọi anh Nguyễn Quốc Thống, Giám đốc Công ty Cao Trần với thương hiệu CARA, là “phù thủy” về ánh sáng. Hơn 20 năm đầy thăng trầm trong lĩnh vực chiếu sáng ở Việt Nam, kiên định với phương châm “cạnh tranh bằng tri thức”, anh chưa bao giờ ngừng sáng tạo để mang lại những giải pháp chiếu sáng tốt nhất cho khách hàng.

Nếu như ánh sáng là linh hồn của một công trình kiến trúc, thì CARA đã góp phần không nhỏ trong tạo dựng sự lộng lẫy và quyến rũ của những khách sạn, khu nghỉ dưỡng lớn trong nước và khu vực như Amanoi Ninh Thuận, Lotte Hotel Hanoi, JW Marriott Hotel Hanoi, The Nam Hai Spa & Resort Quảng Nam, The Best Western Premier Indochine Palace Huế, InterContinental Đà Nẵng Sun Peninsula Resort…

Trầm tĩnh, sâu sắc, đầy trách nhiệm, anh đã chinh phục được những khách hàng khó tính nhất, và cả những kiến trúc sư hàng đầu thế giới bằng bản lĩnh nghề nghiệp và sự tự trọng của mình.

ĐAM MÊ

NGÀNH CHIẾU SÁNG

Khởi nghiệp từ năm 1995 với một cửa hàng nhỏ khi đất nước còn nghèo, những công trình kiến trúc chưa chú trọng nhiều đến ánh sáng, làm thế nào anh có thể trở thành đối tác của những nhà sản xuất đèn lớn của thế giới, và tránh được cả những mánh lới, thật giả, vàng thau lẫn lộn trong ngành đèn?

Khi quyết định mở doanh nghiệp, tôi hiểu rằng đất nước sẽ phải mở cửa để hội nhập quốc tế. Khi cạnh tranh với thế giới về kinh nghiệm, vốn liếng, năng suất lao động… mình không thể bằng người ta được. Tôi thấy trên thế giới có người to người nhỏ, người khỏe người yếu, nhưng thể tích bộ óc là gần như không khác nhau. Người Việt Nam tuy nhỏ con nhưng bộ óc cũng giống họ, lại có tinh thần hiếu học, chịu khó, nên khi cạnh tranh với nước ngoài, cái gì vận dụng bộ óc thì mình không lo thua họ. Với gốc là dân kỹ thuật và có chút gen nghệ thuật, tôi nghiên cứu rất sâu về ngành chiếu sáng và tìm ra giá trị cốt lõi của nó, tạo thành giá trị riêng của công ty mình.

Cạnh tranh theo hướng sản phẩm giá rẻ bằng cách tận dụng lao động rẻ, bán rẻ tài nguyên môi trường, không tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế thì không thể lâu bền được. Mình làm rẻ thì sẽ có người làm rẻ hơn. Chính vì vậy Ấn Độ đẩy mạnh ngành IT, sau đó là Việt Nam, rồi mới đến Trung Quốc, để tạo lợi thế cạnh tranh nhờ bộ óc chứ không nhờ cơ bắp. Tôi đã chọn phát triển ngành đèn theo hướng đó, làm cái gì phải có sự khác biệt bằng cách riêng của mình.

Năm 1995, một người Úc khá lớn tuổi, đại diện cho một hãng đèn đến gặp tôi tại cửa hàng bé nhỏ trên đường Nguyễn Trãi, Quận 1. Tôi thổ lộ với ông suy nghĩ của mình về ngành chiếu sáng, về slogan của CARA “giải pháp chiếu sáng cho bạn”. Chúng tôi bán giải pháp chứ không bán cái đèn, chiếu sáng phải chạm đến cảm xúc con người … Ông nghe mà không nói gì hết. Tôi nói với ông ta rằng tôi thấy được giải pháp độc đáo qua sản phẩm của ông ấy, nhưng lúc đó đất nước mới mở cửa, điện còn thiếu, nên rất tiếc không thể tiêu thụ sản phẩm của ông trong thời điểm này.

Không ngờ ông ấy là một trong những người đam mê ngành chiếu sáng, được nhiều người biết đến trong khu vực. Ông đã nói về hướng đi của tôi khi gặp các hãng đèn nổi tiếng của châu Âu. Và thế là các thương hiệu chiếu sáng hàng đầu của châu Âu chủ động tìm đến gặp tôi, họ mong tôi là đại diện cho họ ở Việt Nam, một thị trường mà họ thấy tiềm năng rất lớn. Hai mươi năm sau, ngành chiếu sáng thế giới mới đề cập đến LIAS (Light Is A Service), tức chiếu sáng là dịch vụ.

Trong khi các công ty khác chỉ quan tâm đến đèn nào rẻ nhất, mình lại suy nghĩ để tìm ra giải pháp tối ưu với chi phí thấp nhất. Điều đó làm cho các hãng lớn và chuyên nghiệp đánh giá cao. Sau đó là quá trình tự sàng lọc, chỉ có những nhà sản xuất chuyên nghiệp mới kiếm công ty tôi, còn hàng giả, hàng kém chất lượng gặp tôi là “dội” liền.

Tôi biết rất nhiều mánh lới của những người làm thương mại trong ngành đèn, nhưng tôi rất khó chịu với những người nước ngoài lợi dụng nước ta mới mở cửa, thiếu thông tin để lừa bịp người nước mình.

Thời mới mở cửa, anh có gặp khó khăn khi giao dịch, làm việc ở nước ngoài? Với hộ chiếu Việt Nam, anh có bị coi thường không?

Theo tôi, trước hết phải xem lại chính mình, khoan đổ thừa cho khách quan. Tôi chưa bao giờ bị đối xử bất thường khi đi nước ngoài hay làm việc với đối tác.

Năm 1999, một hãng đèn tên tuổi ở châu Âu mời tôi sang thăm nhà máy của họ, tôi nhận lời nhưng không cần họ trang trải chi phí đi lại. Họ đón tiếp tôi rất trân trọng, sau đó tôi trở thành đối tác của họ và giữ mối quan hệ này cho đến giờ. Sau này, trong buổi tiệc kỷ niệm với hơn 100 đối tác trên thế giới, mọi người đến bắt tay tôi khi CEO của hãng thông báo “chúng ta có một bạn mới từ Việt Nam”. Có một vài bạn từ Israel, Jordan và Algeria tỏ ra rất vui khi gặp người Việt Nam và khen “các bạn rất kiên cường”. Cho đến nay tôi đã được mời đi thuyết trình về chiếu sáng tại một số công ty ở Nhật Bản, Tây Ban Nha và Mỹ.

THÀNH CÔNG NHỜ VÀO SỰ

TRUYỀN CẢM TỪ ĐAM MÊ

Cơ duyên nào khiến anh bước vào nghề này?

Tôi là kỹ sư cơ khí, ra trường tôi làm nhà thầu cơ điện cho các dự án khách sạn, lúc đó kiếm đèn có chất lượng quá khó, cái gì cũng phải qua Singapore, mà không phải ai cũng đáp ứng được. Thế là tôi mở một shop bán đèn của châu Âu, có máy lạnh. Nhưng tôi đi sớm quá, 6 năm liền phải bù lỗ mà vẫn kiên trì vì tin vào hướng đi mình là đúng. Càng đi sâu càng thấy sự hấp dẫn của chiếu sáng, đó là sự sáng tạo không giới hạn. Đi một học mười, tôi hơi mơ mộng, lãng mạn, nghĩ ánh sáng không còn là thiết bị kỹ thuật nữa mà là một ngành nghệ thuật. Khi áp dụng cho khách hàng, họ thấy sự khác biệt của mình, có cái hơn người khác.

Khi công nghệ LED được áp dụng vào ngành chiếu sáng thì càng thuận lợi hơn, vì tất cả mọi người trên thế giới đều khởi đầu như nhau. Chúng tôi nhìn thấy được ưu nhược điểm, hướng đi tới của LED. Chúng tôi tổ chức những buổi hội thảo, giới thiệu sâu về ngành chiếu sáng trong thời đại mới... Sự thành công của chúng tôi là nhờ vào sự truyền cảm từ đam mê của mình.

Ở chiến trường, đối phương còn thì ta mất. Ở thương trường, còn đối thủ thì mới thấy giá trị của ta.

Nguyễn Quốc Thống

Từng là người lính trên chiến trường Campuchia ác liệt, những bài học từ chiến trường giúp gì anh trong kinh doanh?

Trước hết tôi không đồng ý với quan điểm cho rằng “thương trường là chiến trường”. Ở chiến trường, đối phương còn thì ta mất. Ở thương trường, còn đối thủ thì mới thấy giá trị của ta. Ở chiến trường, có thể dùng mọi cách để tiêu diệt đối phương trừ khi họ đầu hàng. Ở thương trường, phải chấp hành luật pháp, phải cạnh tranh bằng cách làm cho mình hay hơn, tốt hơn chứ không phải làm cho đối thủ mất đi.

Trước khi ra trận phải tính toán kỹ lưỡng, chu đáo, vì thất bại thì sẽ có thương vong, không thể làm lại được. Thu thập thông tin, phân tích dự án, phân tích nhu cầu của khách hàng kỹ lưỡng, có phương án dự phòng, chuẩn bị càng kỹ thì khả năng thành công càng cao.

Với nhân viên, phải huấn luyện, trang bị đầy đủ trước khi họ gặp khách hàng. “Thao trường đổ mồ hôi, chiến trường bớt đổ máu”. Người nhân viên bị thất bại khi ra trận lần đầu họ sẽ bị nhụt chí khí ngay sau đó, và ngược lại.

Bài học lớn nhất từ chiến tranh với tôi là sinh mạng con người rất quý, đừng làm gì hại đến con người. Đến nay tôi vẫn gặp những người chỉ huy của tôi trong quân đội, những người nông dân không có điều kiện học hành đến nơi đến chốn nhưng vẫn có thể chỉ huy, bài binh bố trận rất giỏi. Tôi rút ra được nhiều bài học về sức mạnh của con người khi họ có mục tiêu và ý chí thực hiện mục tiêu.

Khi tôi hỏi một vị chỉ huy: “Hồi đó anh trẻ quá sao giỏi vậy?” Anh trả lời: “Bởi trách nhiệm sau lưng quá nặng, sai lầm của mình có thể ảnh hưởng đến sinh mạng của nhiều người, nhiều gia đình phải đau khổ…”

Trên đường hành quân, một lần thấy cha mẹ con cái quây quần quanh mâm cơm dưới ánh đèn dầu ở vùng biên giới, tôi mới thấy quý giá những giá trị gia đình. Mục tiêu của chúng ta là nuôi dạy con cái nên người, giữ gìn gia đình đầm ấm. Tôi thường dặn nhân viên là dành thời gian nhiều cho gia đình, nhất là con cái, và không khuyến khích nhân viên dành hết thời gian cho công ty mà bỏ bê con cái.

TRIẾT LÝ VỀ

ÁNH SÁNG

Phải thấy “cái được” sau thất bại, thay vì cứ lấy “cái mất” ra mà tự hành hạ mình.

Nguyễn Quốc Thống

Trong kinh doanh anh cũng đã từng phải trả giá cho không ít thất bại. Làm thế nào để anh có thể vượt qua?

Từ khi thành lập công ty đến nay, chúng tôi đã trải qua nhiều đợt khủng hoảng kinh tế khu vực và trong nước. Trước thất bại, khó khăn, chúng tôi luôn nhìn cái thuận lợi trong đó. Phải thấy “cái được” sau thất bại, thay vì cứ lấy “cái mất” ra mà tự hành hạ mình. Quan trọng nhất là dù khó khăn như thế nào chúng tôi vẫn trung thành với giá trị cốt lõi của mình, giống như con tàu đậu trên biển phải có mỏ neo chắc, khi sóng to gió lớn có thể chao đảo nhưng không bị trôi giạt đi quá xa…

Tôi nhớ lúc đó, công trình Vincom Nha Trang lớn nhất tại Việt Nam và Đông Nam Á, mọi người ào vô rất dữ, nói phải đút tiền mới vô được. Tôi không tham gia. Tự nhiên tôi nhận được cuộc gọi từ tham tán Đại sứ quán Đức nói rằng bên Vincom nhờ họ giới thiệu, họ chọn tôi. Tới giờ này Vincom vẫn giữ tinh thần làm việc phải đàng hoàng, không hối lộ, móc ngoặc.

Những công trình nào đòi hỏi tính nghệ thuật cao khiến anh sáng tạo không ngừng?

Đầu tiên là The Nam Hải ở Quảng Nam. Họ dự kiến làm công trình cao cấp, tốn rất nhiều chi phí cho thiết kế. Theo thiết kế của vị kiến trúc sư người Nhật, chủ đầu tư phải bỏ tiền rất nhiều cho chiếu sáng. Họ mời tôi ra Quảng Nam, nói làm sao cắt giảm ngân sách. Tôi nói sẽ cố gắng với điều kiện phải cho tôi gặp ông thiết kế người Nhật đó. Ông ấy dằn mặt tôi: “Thiết kế cái gì tôi cũng biết hết, tôi yêu cầu phải làm mẫu cho tôi xem”. Nhưng tôi đề nghị, nếu yêu cầu tôi sửa gì tôi sẽ sửa cái đó, không qua khâu duyệt. Ông đồng ý. Kết quả ông rất hài lòng, ngân sách chỉ còn 40% so với ban đầu, toàn sản phẩm làm trong nước hết, mười bảy năm nay vẫn còn tốt.

Tiếp theo là dự án cũng của nhà thiết kế đó ở khách sạn Park Hyatt, tôi đưa toàn sản phẩm Việt Nam vào. Với InterContinental Đà Nẵng, họ mời kiến trúc sư Bill Benslay, “ông hoàng resort” hàng đầu thế giới. Tôi qua làm việc với ông, sau đó ông hoàn toàn tin tưởng, làm ra ông duyệt ngay.

Có hôm ông ta mua cái đèn ở đâu đó, không biết làm sao lắp ráp. Ông hỏi tôi: “Đèn này chúc lên hay chúc xuống? Anh là người chuyên nghiệp hơn tôi trong lịch vực này, anh quyết định đi”.

Làm việc với người chuyên nghiệp hay lắm. Tiếng lành đồn xa, chủ đầu tư Philipines, Thượng Hải, Sri Lanka cũng mời tôi qua làm chiếu sáng cho công trình của họ. Họ tin vào giải pháp của mình.

Trong lúc thị trường Việt Nam nói tôi mắc nhất, thì người nước ngoài nói tôi rẻ nhất. Người tiêu dùng Việt Nam, chính sách của Việt Nam đánh giá thấp hàm lượng tri thức vô hình trong sản phẩm, trong lúc tri thức là có giá nhất.

Anh vẫn giữ niềm đam mê golf đến giờ chứ?

Tôi đánh golf gần 20 năm, chưa bao giờ có giải gì, nhưng tôi thích vì triết lý của nó, rèn luyện cho con người tinh thần trách nhiệm, tính đồng đội, sự trung thực, kiểm soát chính mình, tự thắng mình. Chưa nói đến lợi ích sức khỏe, giúp thư giãn rất tốt. Tôi vẫn duy trì một tuần tối thiểu một lần. Qua đó mình có rất nhiều bạn.

Hẳn là anh cũng có một triết lý về ánh sáng cho riêng mình?

Hiện nay trong ngành chiếu sáng, họ hướng tới mức độ cao hơn là phục vụ cho con người, lấy con người làm trung tâm. Chiếu sáng có thể tạo không gian làm người ta lạc quan, yêu đời, tăng năng suất lao động, ăn ngon, ngủ ngon, tăng doanh số bán hàng ….và có thể tác động ngược lại nếu giải pháp chiếu sáng không đúng cách.

Ngoài ra, tôi không xem những doanh nghiệp cùng ngành là đối thủ, mà đó là những người đồng nghiệp, cùng một đam mê, tôi sẵn sàng chia sẻ với họ.

Xin cảm ơn anh!